ميرزا محمد حيدر دوغلات
330
تاريخ رشيدى ( فارسي )
مصاف داد . يكى از جنگهاى به شمشير پادشاه اين بود . بعد از زدوگير بسيار و گيرودار بىشمار ، مخالفان را در هم شكست پادشاه در آن جنگ با نفس خود با پنج كس از بهادران لشكر مخالف ، على سيدگور و على سينار [ و ] سه كس ديگر مقابل شد و به ضرب دليرى و زخم شمشير ايشان را گريزانيد . عبد الرزاق ميرزا در آن جنگ به دست پادشاه افتاد . او را نيز مروت كرد ( 138 پ ) گذاشت . بعد از اين امور مهمات پادشاه در كابل تمشيت يافت . در كابل مىبود تا سنه سته و عشر و تسعمايه 128 كه شاهى بيگ خان كشته شد . شرح اين حال گفته خواهد شد . « 1 » رفتن شاهى بيگ خان به خوارزم و استخلاص نمودن و مراجعت او به ماوراء النهر و توجه نمودن او به ممالك خراسان چون شاهى بيگ خان مهمات مغول را سامان نمود ، سلطان سعيد خان به مغولستان گريخت و پدرم به خراسان . بعضى را كشت و بعضى را در بند كشيد و شاه بيگم را به خراسان فرستاد و ساير الناس مغول را به خود همراه به خوارزم برد . مدت يازده ماه محاصره كرد . در خوارزم چين صوفى بود كه از قبل « 2 » ميرزا سلطان حسين حاكم آنجا بود . در مدّت يازده ماه هيچكس به فرياد نرسيد . جنگهاى عجيب كرد كه اين زمان در ميان اوزبك مثل شده است . آخر از جهت آنكه هيچ ذخيره نمانده بود مردم او اكثر از گرسنگى هلاك گشتند و مجال حرب نماند . آنگاه شاهى بيگ خان قلعه خوارزم را گرفت و چين صوفى را كشت و مراجعت نموده به سمرقند آمد . چون قبل از فتح خوارزم ، بلخ را شش ماه محاصره كرده بود مهم او را نيم كاره ساخته بود كه سابقا سمت تحرير پذيرفته است ، به اتمام او متوجه شد و بلخ را نيز فتح كرده به سمرقند برگشت . زمستان در سمرقند گذرانيده و در بهار متوجه خراسان شد . ميرزا سلطان حسين سال پيشين وفات كرده بود . فرزندان ميرزا با وجود سست رايى و قلت اجتهاد در امور ، هيچكدام به هم اتفاق نيز نداشتند . چون خبر توجه شاهى بيگ خان
--> ( 1 ) . نگ : + فصل سيزدهم . ( 2 ) . نب : قبل از .